De gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven (HRQoL) is een veelomvattende term. Het beslaat de ervaren gezondheid, algehele fysieke en mentale welzijn en is niet specifiek voor een bepaalde ziekte, maar is wel voorspellend voor mortaliteit en de kans op opname in een zorginstelling. Hart- en vaatziekten, ademhalingsstoornissen, slaapstoornissen en cognitieve achteruitgang zijn allemaal geassocieerd met een verminderde HRQoL, maar orthopedische aandoeningen hebben de grootste impact.
Gewrichtsstijfheid en musculoskeletale pijn zijn de belangrijkste symptomen bij orthopedische aandoeningen. Stijfheid in de gewrichten gaat bij ouderen vaak gepaard met valincidenten en beperkingen en is een risico voor toekomstige orthopedische ziektes en staat daarbij los van musculoskeletale pijnklachten.
Het doel van deze studie was om verder inzicht te verkrijgen in de etiologie van gewrichtsstijfheid bij ouderen en de associatie met gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven.
Methode
Deze cross-sectionele studie includeerde mensen van 65 jaar en ouder. Mensen met een score van minder dan 18 op de Mini-Mental State Examination (MMSE) werden geëxcludeerd.
Gewrichtsstijfheid werd gemeten met een zelfgerapporteerde vragenlijst. De definitie van gewrichtsstijfheid was: de moeilijkheid om een gewricht te bewegen bij het uit bed komen of na het te lang in één positie blijven, dat verbetert met beweging. Daarbij stond de opmerking dat stijfheid anders is dan pijn, om verwarring tussen pijn en stijfheid tegen te gaan. Zowel de duur van de stijfheidsklachten als het aantal stijve gewrichten werd gerapporteerd.
Gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven (HRQoL) werd gemeten met de 12-item Short Form (SF-12) en de EuroQoL-5 dimension vragenlijst (EQ-5D; Nishimura 1998). Een hogere score staat gelijk aan een hogere kwaliteit van leven.
Overige metingen waren naast de demografische gegevens ook BMI, rook- en drinkgedrag, cognitief functioneren (op de MMSE), fysieke inactiviteit (door middel van een aantal korte vragen), slaapduur, comorbiditeiten, musculoskeletale pijn en loopsnelheid.
Resultaten
Er namen 530 mensen deel, met een gemiddelde leeftijd van 73,9 jaar. 54% van de mensen rapporteerde gewrichtsstijfheid, waarbij de meeste mensen klachten hadden in de lage rug, knie of enkel/voet. De groep mensen met gewrichtsstijfheid bestond voornamelijk uit vrouwen (68,9%) en hadden vaker dan de groep zonder klachten een aandoening aan de rug, artrose in knie en/of heup en een lagere loopsnelheid. Ook hadden ze vaker chronische musculoskeletale klachten, hadden ze nooit gerookt, gebruikten geen alcohol en woonden ze alleen.
Wat betreft de HRQoL was er een significante trend te zien tussen het aantal stijve gewrichten en de duur van de stijfheid. In de regressiemodellen was te zien dat de fysieke en mentale score op de SF-12 en de algehele score op de ED-Q5 significant lager waren hoe langer de stijfheidsklachten duurden. De fysieke component en de EQ-5D index waren lager naarmate en meer gewrichten aangedaan waren. De mentale, fysieke en EQ-5D scores waren lager bij mensen met gewrichtsstijfheid dan bij mensen zonder.
Conclusie en opmerkingen samenvatter
Een hoger aantal gewrichten waarin iemand stijfheid ervaart en een langere duur van die klachten zijn geassocieerd met een lagere gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven. De prevalentie van gewrichtsstijfheid was 54% in deze populatie. De fysieke aspecten van HRQoL waren significant lager met meer aangedane gewrichten en langere duur van de pijn. De mentale aspecten hingen vooral samen met een gewrichtsstijfheid die langer duurt dan 60 minuten.
