Tension-type headache komt bij ongeveer 26% van de algemene bevolking voor. Ook fysiotherapeuten zullen regelmatig patiënten behandelen met deze klacht. Fysieke training en oefenen helpen bij het verlichten van deze vorm van hoofdpijn. De auteurs (Atas e.a., 2026) van het artikel dat we hier bespreken stellen echter dat er nog geen gestandaardiseerd fysiotherapeutisch oefenprogramma is.
Er zijn vanuit de literatuur wel al een aantal zaken bekend. Onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat algemene fysieke training, zoals aerobe training, krachttraining of stretching, beter werkt dan een controlegroep of conventionele behandeling.
- Aerobe training reduceert hoofdpijn- en depressiesymptomen.
- Krachttraining rond de schouder verbetert de hoofdpijnfrequentie en -intensiteit.
- Training van de diepe cervicale flexoren vermindert de pijn en verbetert de slaap.
- Ook stretching verbetert significant de pijnintensiteit van de hoofdpijn.
Er zijn echter weinig studies die combinaties van deze werkzame oefenvormen bij tension-type headache onderzoeken.
De auteurs van het artikel dat we hier bespreken willen onderzoeken of een gecombineerd fysiek oefenprogramma, bestaande uit aerobe training, krachttraining en stretching, beter werkt dan een programma dat alleen uit aerobe training bestaat. Ze lichten de rationale voor de combinatie van aerobe training, krachttraining en stretching als volgt toe:
Aerobe training reduceert de pijn en centrale sensitisatie door het activeren van descenderende inhiberende paden. Bovendien maakt het endogene analgetica vrij en moduleert het de immuun- en neuro-endocriene respons.
Krachttraining verbetert spierdysbalansen, proprioceptie, houdingsbewustzijn, mechanische belastbaarheid en neuromusculaire aansturing.
Stretching vermindert spierspanning en triggerpoints en moduleert de neurofysiologische activiteit.
Deze gecombineerde benadering richt zich daarmee op zowel perifere als centrale processen, en op de biomechanische en neurofysiologische bijdragen aan tension-type headache.
Methode
Aan dit onderzoek deden 64 vrouwen mee in de leeftijd tussen 18 en 55 jaar. De deelnemers waren door een neuroloog verwezen naar fysiotherapie met de diagnose tension-type headache. De klachten moesten langer dan drie maanden bestaan en qua pijn op de VAS tussen de vier en de zeven liggen. Bovendien moesten zij deze diagnose voor de eerste keer in hun leven hebben gekregen.
Na de baselinemeting werden de vrouwen random toegewezen aan de gecombineerde fysieke trainingsgroep of de aerobe trainingsgroep. Metingen werden gedaan op baseline, na acht weken en aan het eind van het programma na 12 weken.
De metingen waren:
- Pijn-gerelateerde kwaliteit van leven: Headache Impact Test (HIT-6)
- Pijnintensiteit: Visual Analogue Scale (VAS)
- Pijngerelateerde beperkingen: Pain Disability Index (PDI)
- Angst en depressie: Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS)
- Hoofdpijnfrequentie, -intensiteit en medicatiegebruik: 12-weeks hoofdpijndagboek
- Fysiek: fysieke capaciteit, spierkracht van de nekflexoren, drukpijndrempel en proprioceptie
Interventies
Beide groepen kregen gedurende 12 weken twee sessies per week van 45 minuten, in groepjes (± 5 deelnemers) onder supervisie van een fysiotherapeut. Het onderdeel aerobe training in beide groepen werd uitgevoerd met een step-danceboard op muziek.
Gecombineerde fysieke trainingsgroep
- 20 min aerobe training: 5 min warming-up (Borg 11), daarna 15 min matige intensiteit (Borg 13–14).
- 15 min krachttraining: diepe cervicale flexoren met pressure biofeedback (stapsgewijs 22 → 30 mmHg) + schouderversterking (flexie/elevatie/exorotatie/rowing) met elastieken, opbouw gestuurd via de OMNI-schaal.
- 10 min rekken: levator scapulae, bovenste trapezius en pectoralis, 30 s vasthouden, 5 herhalingen.
Aerobe trainingsgroep
- 10 min warming-up (Borg 11)
- 30 min aerobe training op matige intensiteit (Borg 13–14)
- 5 min cooling-down (Borg 11)
Resultaten
Beide groepen verbeterden statistisch significant op alle uitkomstmaten ten opzichte van baseline, zowel na acht weken als na 12 weken. Na 12 weken was er bovendien nog een statistisch significante verbetering ten opzichte van acht weken wat betreft pijn-gerelateerde kwaliteit van leven, pijnintensiteit, pijngerelateerde beperkingen en pijnfrequentie.
Dat zijn voor beide oefenprogramma’s positieve resultaten. Belangrijk is echter dat de gecombineerde benadering het significant beter doet op de pijn-gerelateerde kwaliteit van leven (Headache Impact Test) dan de aerobe trainingsgroep. De auteurs melden verder dat de gecombineerde benadering ook beter scoorde op spierkracht van de nekflexoren, drukpijndrempel en proprioceptie, terwijl de aerobe groep beter scoorde op fysieke capaciteit.
Opmerking samenvatter
Fysiotherapeuten die patiënten met tension-type headache willen behandelen met fysieke training doen er goed aan een combinatie aan te bieden van aerobe training, krachttraining en stretching. Dit blijkt effectiever te zijn dan alleen aerobe training. Daarnaast blijkt dat het verlengen van de behandeling voorbij acht weken, richting 12 weken, extra effect geeft. Het mooie van dit programma is dat het een eenvoudig programma is dat gemakkelijk uitvoerbaar is.
