Donutmodel en goed doen
We zijn bovenal een nascholingsinstituut voor fysiotherapeuten, met cursussen en nieuws gericht op verbetering van de fysiotherapeutische zorg. Onze focus richt zich op het biopsychosociale model. Tegelijkertijd voelen we ook dat we deel uitmaken van een groter geheel.
Om hier gestalte aan te geven, hebben we in 2025 drie schenkingen gedaan aan het Wereld Natuur Fonds (WNF), Trees for all en aan Oxfam Novib. Samen vertegenwoordigden deze schenkingen 5% van de nettowinst.
Op het eerste gezicht lijken dit keuzes die niets met fysiotherapie te maken hebben, maar met brede ecologische en maatschappelijke betrokkenheid. Voor ons horen deze donaties echter wezenlijk bij onze visie op goede zorg: zorg die niet alleen gericht is op de gezondheid van individuele mensen binnen een fysiotherapeutische context, maar ook op de sociale én ecologische gezondheid van de planeet als geheel.
In dit artikel lichten we toe waarom wij doneren, waarom juist aan deze organisaties, en hoe dit alles ingebed is in het donutmodel – een denkkader dat wij als fundamenteel zien voor goede zorg in de 21e eeuw.
Het donutmodel: een kader voor een gezonde, leefbare wereld
Het donutmodel, ontwikkeld door econome Kate Raworth, vertrekt vanuit een kernvraag:
Hoe kunnen mensen goed leven, zonder de sociale en ecologische grenzen van de aarde te overschrijden waarop dat goede leven – menselijk én niet-menselijk – berust?
Het model onderscheidt twee grenzen:
1. De sociale ondergrens
Dit is het minimum dat mensen nodig hebben om menswaardig te kunnen leven, zoals:
- Toegang tot gezondheidszorg.
- Onderwijs.
- Voedsel en schoon drinkwater.
- Inkomenszekerheid.
- Huisvesting, veiligheid en een stem in de samenleving.
Als mensen onder die ondergrens terechtkomen, spreken we van sociale tekortkomingen: armoede, ongelijkheid en uitsluiting.
2. De ecologische bovengrens
Dit zijn de planetaire grenzen waarbinnen we moeten blijven om ernstige schade aan ecosystemen, klimaat en biodiversiteit te voorkomen, zoals:
- Klimaatverandering.
- Verlies aan biodiversiteit.
- Verstoring van kringlopen (koolstof, stikstof, water).
- Uitputting van bodem, water en andere hulpbronnen.
Tussen deze twee grenzen ligt de 'veilige en rechtvaardige ruimte' voor de mensheid: de donut.
Wij zien de donut niet alleen als een model voor menselijke belangen, maar als een kader voor de sociale en ecologische gezondheid van de planeet zelf:
- Sociaal, omdat rechtvaardige samenlevingen met minder ongelijkheid minder schade aanrichten – aan mensen én aan ecosystemen.
- Ecologisch, omdat een veerkrachtige aarde, met rijke biodiversiteit en stabiele systemen, intrinsieke waarde heeft – en niet alleen van belang is als “middel” voor menselijke gezondheid.
Zorg gaat daarmee niet alleen over het verlichten van klachten, maar raakt ook aan de vraag in wat voor wereld die zorg plaatsvindt. Het gaat ons, als nascholingsinstituut binnen de fysiotherapie, weliswaar vooral om gezondheid als uitkomstmaat bij mensen, maar als neven doel ook om de gezondheid van de levende systemen waarvan wij deel uitmaken. Goede zorg is daarmee meer dan een interventie; het is ook een houding ten opzichte van de wereld.
Doneren als moreel verlengstuk van zorg
Vanuit dit perspectief zijn onze donaties geen 'aardige extra' naast ons inhoudelijke werk, maar een consequente uitwerking van onze brede zorgvisie.
Wie gezondheid serieus neemt, ziet vroeg of laat dat veel problemen (op micro- en macroniveau) terug te voeren zijn op:
- Structurele sociale ongelijkheid.
- Armoede en bestaansonzekerheid.
- Onveilige of ongezonde leefomgevingen.
- Ecologische ontwrichting en aantasting van ecosystemen.
We kunnen deze problemen niet oplossen als we uitsluitend op het niveau van individuen blijven kijken. Individuele scholing en zorg blijft onmisbaar, maar daarboven ligt een tweede laag: de vraag aan wat voor soort wereld we als organisatie willen bijdragen.
Doneren is voor ons één manier om die tweede laag concreet te maken. Daarbij is het essentieel dat het expliciet gaat om de sociale én ecologische gezondheid van de planeet als geheel, en niet alleen om de gezondheid van mensen binnen bestaande systemen.
We zien de aarde niet alleen als podium voor menselijke gezondheid, maar als een levend geheel waarin mensen, andere levende wezens en ecosystemen met elkaar verbonden zijn.
WNF: zorg voor de ecologische gezondheid van de aarde
Met onze donatie aan het Wereld Natuur Fonds (WNF) richten we ons op de ecologische dimensie van het donutmodel: de gezondheid en veerkracht van ecosystemen wereldwijd.
Dat menselijke gezondheid afhankelijk is van gezonde ecosystemen is evident. Wij vinden bovendien dat bossen, oceanen, rivieren en de dieren- en plantensoorten die daar leven, intrinsieke waarde hebben. Ecologische gezondheid – biodiversiteit, schone lucht, zuiver water, een stabiel klimaat – is niet enkel een middel ten dienste van mensen, maar onderdeel van een bredere levende werkelijkheid die bescherming verdient.
Door te doneren aan WNF erkennen wij de ecologische gezondheid van de planeet als zelfstandige waarde. Goede zorg kan in onze tijd niet los worden gezien van het behoud en herstel van die ecologische gezondheid. In termen van het donutmodel betekent dit dat we bijdragen aan het bewaken van de ecologische bovengrens – niet alleen om mensen te beschermen, maar ook uit respect voor de aarde als levend systeem.
Trees for All
Wij doneren 180 bomen aan Trees for All. Met deze bijdrage ondersteunen we herbebossing en dragen we concreet bij aan een groenere leefomgeving.
Oxfam Novib: sociale rechtvaardigheid op wereldschaal
Met onze donatie aan Oxfam Novib richten we ons op de sociale dimensie van het donutmodel: de sociale gezondheid van de wereldgemeenschap.
Sociale gezondheid gaat voor ons over meer dan de optelsom van individuele levens. Het gaat ook om de manier waarop samenlevingen als systeem zijn georganiseerd:
- Hoe eerlijk of oneerlijk middelen en kansen worden verdeeld.
- Hoeveel ruimte mensen hebben om hun stem te laten horen.
- In hoeverre structuren armoede, ongelijkheid en uitsluiting in stand houden of juist verminderen.
We weten dat ongelijkheid en armoede grote gevolgen hebben voor mensen: ze vergroten de kans op ziekte, stress en een beperkte levensverwachting. Maar ook los van die gezondheidsuitkomsten vinden wij dat een wereld waarin een groot deel van de mensen structureel onder een sociale ondergrens leeft, sociaal systemisch ongezond is.
Oxfam Novib werkt onder meer aan:
- Armoedebestrijding en eerlijkere economische structuren.
- Versterking van gemeenschappen en burgerrechten.
- Vermindering van ongelijkheid en onrecht.
Door hieraan bij te dragen, onderstrepen wij dat sociale gezondheid – rechtvaardigheid, waardigheid, gelijke kansen – een wezenlijk onderdeel is van het bredere begrip 'goede zorg'. Het gaat ons niet alleen om het ondersteunen van individuen binnen bestaande verhoudingen, maar ook om het in beweging brengen van die verhoudingen zelf.
Donaties als onderdeel van wie we willen zijn
Voor ons is het belangrijk dat doneren geen losstaand gebaar is, maar inhoudelijk aansluit bij onze kernactiviteiten en waarden.
Onze dagelijkse werkzaamheden zijn gericht op:
- Het ontwikkelen en delen van fysiotherapeutische kennis en vaardigheden die recht doen aan de biopsychosociale complexiteit van gezondheid.
- Het stimuleren van fysiotherapeutische zorg en begeleiding waarin menselijkheid, wetenschap en ethiek samenkomen.
- Het overstijgend blijven doordenken van de vraag wat “goede zorg” betekent in een wereld die sociaal en ecologisch onder druk staat.
Het donutmodel fungeert hierbij als een breed kompas. Het herinnert ons eraan dat lokale fysiotherapeutische zorg altijd plaatsvindt binnen omvattende sociale structuren en ecologische systemen. Het helpt ons verder te kijken dan de individuele casus naar de wereld waarin die casus zich afspeelt. Het nodigt uit om verantwoordelijkheid meerlagig op te vatten: individueel, sociaal én ecologisch.
Vanuit dat kompas zijn onze schenkingen aan WNF, Trees for All en Oxfam Novib geen losse geste, maar een logisch vervolg:
- WNF en Trees for All: zorg voor de ecologische gezondheid van de planeet.
- Oxfam Novib: zorg voor de sociale gezondheid van de wereldgemeenschap.
Samen drukken zij uit dat we zorg begrijpen als ingebed in een breder web van relaties en verantwoordelijkheden.
Transparantie over donatiebijdrage
We streven per jaar naar een donatie van minimaal 5% van de nettowinst. Ieder die met ons samenwerkt of onze inhoud gebruikt, mag weten hoe wij omgaan met de middelen die we ontvangen. Cursisten, docenten en leveranciers mogen weten waar zij aan bijdragen.
Zorg in de 21e eeuw: mens, samenleving en planeet
In de 21e eeuw verstaan wij onder goede zorg zorg op drie met elkaar verweven niveaus: (1) deskundige, op bewijs gebaseerde zorg voor de individuele mens; (2) sociale rechtvaardigheid in de manier waarop samenlevingen zijn georganiseerd; en (3) zorg voor de ecologische gezondheid van de planeet als levend systeem waarvan wij deel uitmaken.
Met onze cursussen, wetenschappelijke samenvattingen en patiëntenwebsites dekken we de eerste laag af. Met onze schenkingen aan WNF, Trees for All en Oxfam Novib concretiseren we vooral het tweede en derde niveau en maken we zichtbaar dat goede zorg niet ophoudt bij de behandelkamer, maar ook de sociale en ecologische context van zorg omvat.