Relaxatie training bij chronische musculoskeletale pijn: geen wondermiddel maar wel zinvol

De neurobiologische mechanismen onder chronische musculoskeletale pijn zijn gecompliceerd. Wat in ieder geval duidelijk is is dat er een relatie kan zijn met stress. Stress kan zowel een reactie zijn op chronische pijn, als een risicofactor voor de ontwikkeling van chronische pijn. Dit kan onder andere verlopen via een langdurige spiertonus toename, maar ook via ontregelde centrale pijnmodulatie. Diverse professionals passen relaxatietechnieken bij chronische pijn toe in de revalidatie. Als de spierspanning afneemt kan ook de pijn afnemen. Deze pijnafname is erg belangrijk binnen de fysiotherapie omdat daardoor mobiliseren en krachttraining beter toepasbaar zijn.
Bekende en veel toegepaste relaxatietechnieken zijn progressieve relaxatie van Jacobson, autogene training van Schultz, hypnose, geleide fantasie en biofeedback. De auteurs doen een literatuur review naar het effect van relaxatietraining bij chronische pijn.

Methode

De inclusiecriteria waren: RCT’s met minstens 25 deelnemers waarbij relaxatietraining als mono-interventie werd aangeboden (eventueel aangevuld met educatie). Exclusies criteria waren pijn veroorzaakt door levensbedreigende aandoeningen (maligne pijn), relaxatietraining aangeboden in een multidisciplinair programma, en jonger dan 18 jaar. De zoekactie verliep tot november 2007.

Resultaat

12 studies voldoen aan de inclusie criteria. In alle studies werd de pijn omschreven als chronische musculoskeletale pijn.
Het meest duidelijke effect wordt op pijn gevonden. Zes studies tonen directe pijnverlichting na behandeling. 4 studies laten meer duurzame verlichting zien op follow-up na 3 en 6 maanden. Naast dit effect op pijn worden in enkele studies ook effecten gezien op angst, gedeprimeerdheid, vermoeidheid, toegenomen mobiliteit, balans en coördinatie, verbeterde coping, en minder medicijngebruik.
Progressieve relaxatie werd in 11/12 studies gebruikt, maar vaak in combinatie met andere relaxatie technieken, zoals ademtechnieken. Er werden verschillende meetinstrumenten gebruikt, maar de VAS voor pijn  het meest. Alle studies waren van ‘medium’ kwaliteit naar de maatstaven van Guyatt.
De resultaten zijn volgens de auteurs in overeenstemming met een eerdere review uit 2006 (Tulder, e.a.) waaruit blijkt  dat relaxatie tijdelijke pijnverlichting kan geven bij chronische rugpijn.

TIP:  Aanwijzing dat relaxatie de negatieve effecten van stress op het immuunsysteem vermindert

Opmerking samenvatter

Deze bevindingen maken dat relatietraining bij chronische pijn een zinvolle interventie is binnen het palet dat de fysiotherapeut ter beschikking staat. De effecten zijn waarschijnlijk kortdurend zodat voortzetting van het oefenen belangrijk blijft. Bovendien is het effect bescheiden en zal de behandeling daarom aangevuld moeten worden met andere fysiotherapeutische interventies.

Persson, A. L., Veenhuizen, H., Zachrison, L., Gard, G. (2008). Relaxation as treatment for chronic musculoskeletal pain – a systematic review of randomised controlled studies. Physical Therapy Reviews, 13(5), 355-365.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 samenvattingen voor fysiotherapeuten. Gratis, al 17 jaar. 6000+ fysiotherapeuten gingen je voor.

Database met 1500+ artikelen

Voorjaar 2023

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 13 september 2024. Prijs € 595,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 november 2024. Prijs € 495,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 4 september 2024. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 10 september 2024. Prijs € 1395,-…

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 12 september 2024. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 20 september 2024. Prijs € 1395,-…

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 16 oktober 2024. Prijs € 995,-…

Motiverende gespreksvoering en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 14 november 2024. Prijs € 495,-…

Vrouw stretcht mindfull tegen rugpijn.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Nieuwe data 2025 volgen. Prijs € 995,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb